PIERSI

Niebezpieczne kosmetyki i detergenty
The Washington Post
"Naukowcy przypuszczają, że istnieje wspólna przyczyna dwóch pozornie

niezależnych od siebie zjawisk - feminizacji populacji ryb w nowojorskiej
Zatoce Jamajskiej, gdzie, dotychczas równe, proporcje ilości samic i samców

mocno się zachwiały oraz powiększania się piersi u małych chłopców
Ta przyczyna to endokrynne czynniki zakłócające - chemikalia obecne w
detergentach, kosmetykach i innych produktach użytku codziennego, których
zwiększająca się stale ilość, sieje zniszczenie, ingerując w normalne
działanie naszych hormonów.
Obecne w tych produktach substancje docierają do wód Zatoki Jamajskiej,
gdzie żyją zagrożone ryby, ale zawarte są także w żelach do włosów i
szamponach, których używali trzej chłopcy, będący bohaterami
opublikowanego
w tym roku badania. To po nim Amerykański Narodowy Instytut Zdrowia zalecił
lekarzom pytanie pacjentów o to, jakiego rodzaju produktów higieny osobistej

używają.
W przypadku Zatoki Jamajskiej endokrynnym czynnikiem zakłócającym są
etoksylaty nonylofenolu (ang. NPEs - Nonylphenol Ethoxylates) - substancje
chemiczne znajdowane w wodach na całym świecie, a używane do produkcji
proszków do prania i innych środków czystości.
- Nasze odkrycie jest niepokojące - mówi Anne McElroy, zajmująca się
morzem
naukowiec z uniwersytetu Stony Brook na Long Island, odnosząc się do zmian w

strukturze płci u fląder. - Nie lubię siać niepokoju, ale dysponujemy
wystarczającą ilością danych z wielu lat, które potwierdzają istnienie
tego
zjawiska. Fakt, że udało się nam je odtworzyć w laboratorium, czyni je
dość
wiarygodnymi.
Naukowcy, którzy badali chłopców stosujących żele do włosów i szampony
zawierające olejek lawendowy i z drzewa herbacianego stwierdzili, że
powiększanie piersi zatrzymywało się, gdy badani przestawali stosować
estrogenowe kosmetyki. Jeśli chodzi o NPEs, naukowcy nadal usiłują ocenić
wagę problemu.
Prace prowadzone w Zatoce Jamajskiej przyciągnęły uwagę naukowców
częściowo
dlatego, że są odbiciem doniesień przełomowego badania, przeprowadzonego
pięć lat temu przez amerykańską Geological Survey. Wykazało ono
obecność w
wodzie pozostałości po lekach przeciwbólowych, środkach odstraszających
owady, perfumach, tabletkach antykoncepcyjnych czy kofeinie.
Podczas gdy naukowcy starają się określić znaczenie tego zjawiska, zmienia

się struktura płci gatunków morskich, a troska o zdrowie ludzi spowodowała

już, że Unia Europejska zabroniła stosowania NPEs.
Dodatki do proszków do prania należą do rodziny surfaktantów - substancji
chemicznych, które odrywają brud od podłoża i pomagają detergentom i
środkom
czyszczącym lepiej usuwać plamy. Według naukowców, NPEs dostają się do
Zatoki Jamajskiej z oczyszczonymi ściekami, które pokrywają powierzchnię
wody.
Producenci domowych i przemysłowych środków czyszczących przekonują
tymczasem, że NPEs są niedoścignione w usuwaniu zabrudzeń.
Kierownictwo firmy Huntsman - potentata chemicznego z Salt Lake City -
uważa, że środki te są bezpieczne i nie zagrażają ludziom. Firma ta jest

jednym z trzech największych producentów NPEs na świecie.
- Nie widzimy powodu, by przestać się interesować tymi substancjami.
Uważamy
je za bezpieczne. Nie spotkaliśmy się z przekonującymi i potwierdzonymi
danymi dowodzącymi, że jest inaczej - wyjaśnia Russ Stolle, wiceprezes
firmy
Huntsman.
Według Stolle'a, firma produkuje rocznie około 40 milionów kilogramów
NPEs.
Sprzedają je głównie producentom środków chemicznych, używanych
głównie
przez firmy sprzątające.
James Kapin, członek komitetu ds. zdrowia i bezpieczeństwa Amerykańskiego
Towarzystwa Chemicznego, zapytany o bezpieczeństwo Pens, wyraża się
ostrożnie.
- To bardzo złożona kwestia. Nie ma prostej, ani ostatecznej odpowiedzi. To
dawka czyni truciznę - wyjaśnia, powołując się na zmianę proporcji płci
u
żab, innego gatunku dotkniętego obecnością w środowisku składników
chemicznych.
McElroy mówi, że jedzenie ryb z wód skażonych NPEs najprawdopodobniej nie
stanowi zagrożenia. NPEs nie gromadzą się w spożywanych przez nas
częściach
ryb. Naukowcy wykazali też, że nie można mówić o niebezpieczeństwie w
przypadku prania zrobionego w detergentach zawierających NPEs.
Tym niemniej prozdrowotni aktywiści nie są tego tacy pewni. Jeanne Rizzo,
dyplomowana pielęgniarka i przewodnicząca Breast Cancer Fund, grupy
popierającej badania nad powiązaniem stanu środowiska z występowaniem
chorób, pragnie wprowadzenia regulacji prawnych identyfikujących i
zakazujących stosowania budzących podejrzenia składników środków
czystości,
kosmetyków i produktów higieny osobistej.
Jej organizacja bada szeroką gamę produktów - od plastyfikatorów
używanych w
produkcji dziecięcych butelek, gryzaczków i zabawek, po konserwanty dodawane

do szamponów, mydeł i kremów do rąk. Według Rizzo, codziennie przed
wyjściem
do pracy lub szkoły, przeciętny Amerykanin jest przynajmniej sześciokrotnie

narażony na kontakt z endokrynnymi czynnikami zakłócającymi.
W przypadku ludzi, naukowcy widzą jedynie wstępne powiązania, jednak
sugerują, że endokrynne czynniki zakłócające mogą wiązać się z
podwyższonym
ryzykiem wystąpienia raka jąder, piersi i jajnika. Uważają także, że
ekspozycja na te substancje może tłumaczyć przedwczesne dojrzewanie u
dziewczynek i niedorozwój genitaliów u chłopców.
Trzy zbadane przypadki powiększenia piersi u chłopców skłoniły Narodowy
Instytut Zdrowia, aby zalecił lekarzom w podobnych przypadkach, podejrzewać
stosowanie kosmetyków zawierających endokrynne czynniki zakłócające.
Każdy
taki czynnik naśladuje swoim działaniem żeńskie hormony - estrogeny, co
tłumaczy powiększenie piersi u chłopców.
Toksykolog, dr Gary Ginsburg, autor wydanej w 2006 roku książki pt. "Co
jest
toksyczne, a co nie" (tyt. org."What's Toxic, What's Not")
uważa, że
naukowcy i prawodawcy powinni rozpocząć dyskusję na temat endokrynnych
czynników zakłócających, ponieważ liczba produktów, które je
zawierają,
stale rośnie. Co więcej, opinia publiczna nie wie, czym są te substancje i
jakie stanowią zagrożenie.
Susan Teitelbaum, epidemiolog ze Szkoły Medycznej Mount Sinai na
Manhattanie, mówi, że nie ma jednoznacznych dowodów na to, by narażenie
środowiskowe na podejrzane endokrynne czynniki zakłócające miało
szkodliwy
wpływ na ludzi.
- Uważam, że w tej chwili nie mamy wystarczających dowodów na to, by
mówić o
związku przyczynowo-skutkowym - tłumaczy Teitelbaum.
Bruce Brownawell, naukowiec z uniwersytetu Stony Brook, specjalizujący się w

jakości wód, uważa, że szkodliwe działanie NPEs na ryby nie jest
przesłanką,
by podejrzewać ich podobny wpływ na ludzi. Zmiany w populacji ryb są jednak

ważnym wykładnikiem skażenia środowiska.
- Ryby są niezwykle wrażliwe na działanie zarówno naturalnych, jak i
syntetycznych steroidów estrogenowych - wyjaśnia. - Jeśli tylko endokrynne
czynniki zakłócające są obecne w odprowadzających ścieki strumieniach,
obserwuje się tam feminizację ryb - dodaje.
Niektórzy amerykańscy producenci, by uniknąć problemów związanych z
NPEs,
przestawili się na inne surfaktanty.
Jonathan Propper, prezes Cot'n Wash z Filadelfii, mówi, że ze względów
środowiskowych jego firma wycofała NPEs ze swoich produktów w ostatnim
kwartale 2006. Według niego, główną przyczyną, dla której dodatki te są
tak
popularne wśród producentów, jest ich niska cena.
- W wielu produktach odpowiadają one za całą czarną robotę - wyjaśnia
Propper. - To niedrogie surfaktanty, które są składnikiem wielu domowych
produktów czyszczących, nie tylko proszków do prania. Ulegają degradacji,
ale zbyt wolno i dlatego tworzą problem.
Tymczasem Anne McElroy nadal obserwuje zmiany w populacji ryb z Long Island
i to nie tylko u fląder. Jej nowe badanie wykazało zmiany w populacji
atlantyckich ryb z rodziny aterynokształtnych, które występują u
północnych
i południowych wybrzeży Long Island.
- W tym przypadku również obserwujemy zaburzone proporcje płci - wyjaśnia
McElroy. - To nam sugeruje, że jest to zjawisko o szerszym znaczeniu,
nieograniczone jedynie do Zatoki Jamajskiej."
http://portalwiedzy.onet.pl/4868,19467,1409075,1,czasopisma.html